کوک تار چقدر بر روی تمرین شما تاثیرگذار است؟
کوک تار یکی از مهمترین دغدغه های هنرجویای خصوصا در شروع کار است. چرا که اگر ساز کوک نباشد از تمرینات خود باز خواهد ماند. کوک تار و نگهداشتن آن حین نوازندگی از بحث های با اهمیت در موسیقی ایرانی و ملی می باشد. عده ای از متخصصان و یا سازندگان راه حل هایی چون تعویض گوشی و طراحی گوشی های فلزی و یا سرپنجه های مدرن را پیشنهاد می دهند. اما راه حلی جز آموزش کوک تار وجود ندارد. هنرجو میبایست به این مهارت مسلط باشد چرا که کوک تار را نمی توان جدا از نوازندگی دانست. پس از فراگیری تئوری موسیقی وقتی به سراغ تمرینات عملی بروی ساز می روید میبایست سازتان كوک باشد. نواختن و تمرین ساز بدون كوک درست نه تنها نتایج مناسبی را نخواهد داشت بلكه موجب از بین رفتن حساسیت گوش به عنوان اصلی ترین عامل مهم نوازندگی خواهد بود.



کوک تار

چرا تار شما از کوک خارج می شود؟
همواره پیدا کردن و دانستن دلیل یک مشکل اولین و مهمترین قدم برای حل آن است، پس ابتدا به شناخت عوامل موثر در خارج شدن کوک تار می پردازیم.

دلیل اول – پوست تار
همانطور که می دانید پوست تار نازک نقش مهمی در صدادهی ساز دارد و با تغییر درجه رطوبت و خشکی هوا، جمع یا باز می شود و این تغییر (به اصلاح افتادن پوست) باعث بالا و پایین شدن خرک تار می شود. نتیجه آن از کوک خارج شدن تار است. برخی بجای پوست نازک، پوست مصنوعی و صنعتی که تغییرات آن در رطوبت بسیار کم است را پیشنهاد می دهند ولی پوست مصنوعی صدای دلنشین پوست نازک طبیعی را نخواهد داشت و راه حل مناسبی نیست.

دلیل دوم – سیم ها
مورد دوم سیم های نازک و ظریفی است که در تار استفاده می شود. فارغ از جنس سیم ها که باید نوع مرغوبی داشته باشد، مهم گره سیم ها در قسمت سیم گیر است که باید با مهارت و دقت زده شود. اگر این گره ها بدون دقت باشد تار شما مرتب کوک باز می کند و نیاز به کوک مجدد خواهد داشت. این موضوع مشکل غیرقابل حلی نیست و با آموزش و کسب تجربه در گره زدن سیم مرتفع می گردد.

دلیل سوم – گوشی ها و سرپنجه
سومین مورد که از نظر نوازندگان و هنرجویان بعنوان مشکل مطرح می شود ضعف گوشی ها در نگه داشتن کوک تار است. گاهی خود هنرجویان باعث ایجاد مشکل در گوشی ها می شوند. هنرجو برای جلوگیری از خالی کردن کوک، گوشی را به شدت به سمت سرپنجه فشار می دهد و همین فشار ها به مرور باعث می شود گوشی ها خراب شوند، سرپنجه از هم باز شود و سوراخ های گوشی باز شود و تار دیگر کوک را نگه ندارد.

دلیل چهارم – روش کوک کردن
مشکل مهم تر همان نحوه کوک کردن تار است و به هيچ عنوان ارتباطی به گوشي‌ها ندارد. تنها راه حل رفع اين مشکل، به دقت نوازنده حین کوک کردن و روش کوک تار باز می گردد که مسلما با کمی آموزش بدون هيچ هزينه‌ای حل می شود.

روش کوک صحیح
تا زمانی که هنرجوی مبتدی هستید و بصورت گوشی قادر به کوک تار خود نیستید می توانید از تیونر برای کوک استفاده کنید. این وسیله در کلیه فروشگاههای موسیقی موجود است . تیونر هفت نت موسیقی ( دو ، ر ، می ، فا ، سل ، لا ، سی ) را از راست به چپ به صورت ( B . A . G . F . E . D . C) نشان می دهد. ابتدا گوشی مربوط به سیم Do را کمی به سمت راست بچرخانید تا سیم شل شود سپس کم کم آن را سفت کنید و همزمان به آن مضراب بزنید و کوک را با تیونر چک کنید. پس از هربار چرخش و توقف دوثانیه ای به منظور ثابت گشتن سیم در محور حركت خود اقدام به مضراب زدن و چك كردن كوک فرمایید. هیچگاه گوشی را به یکباره سفت نکنید چرا که موجب پاره شدن سیم (بخصوص سیم سل) شده و ممکن است به خود ساز نیز آسیب برساند.بقیه سیم ها را هم به همین نحو می توانید کوک کنید.

بخاطر داشته باشید هر جفت سیم باید با یکدیگر جفت کوک شوند تا صدای خوبی داشته باشند، پس حتما سیم دوم باید با سیم اول همصدا باشد و به اصطلاح جفت باشد. روش کوک کردن صحیح بدين نحو است که هنگام کوک کردن سيم‌ها بخصوص جفت کردن آنها حتما بايد فرصتی به سيم‌ها بدهید تا کشش سمت آزاد با قسمت داخل شيطانک يکی شود. راه آن اينست که پس از کوک کردن با انگشت سبابه و يا شست سيم‌ها را يا مقداری به طرف پوست فشار داد و يا قدری به طرف بالا بکشيد. البته گاهی در حين کوک سيم قدری بالاتر از نت مورد خواست کوک می‌شود و قدری باقی گذاشته می شود، تا با کشش سيم‌ها به همان صورت به سرجای درست خود بيايد.

کوک تار
البته در موسیقی ایرانی مبنای واحد و مشخصی برای كوک سازهایی چون تار و سه تار موجود نمی باشد و نوازندگان غالبا بر اساس سلیقه شخصی و حس و حال خود در لحظه، ساز را با اندک تغییراتی كوک می نمایند. این امر در ابتدا كمی موجب سردرگمی هنرجویان و علاقه مندان می گردد اما در ادامه موجب تنوع در صدادهی و رنگ آمیزی صوتی ساز ها می گردد.

نکات زیر در حین کوک کردن فراموش نشود
از چرخاندن یكباره سیم خودداری نمایید. در صورتیكه گوشی ها توان نگهداری كوک را نداشته باشند در اصطلاح می گوییم ساز كوک خالی می كند.
برای رفع این مشكل به آرامی سیم را شل نموده و به آرامی بدون جداكردن سیم گوشی را تا نیمه از حفره مربوطه بیرون آورده و یكبار دیگر در جای خود قرار دهید.
هنگام قرار دادن با اندكی فشار گوشی را در جای خود محكم نمایید و سپس اقدام به كوک نمودن ساز فرمایید.
امروزه با پیشرفت تکنولوژی و بسترهای ارتباطی هنرجویان می توانند به راحتی با اساتید مختلف از هر جای دنیا آموزش موسیقی آنلاین را داشته و از آن بهره مند گردد. برای کوک کردن ساز خود، در کلاس آموزش کوک تار و آموزش تار شرکت نمایید. برای ثبت نام می توانید فرم زیر را پرکرده و ارسال بفرمایید.

لینک کلاس آموزش تار
آموزش تار آنلاین - وب نوازان